La mirada de Miren

Izena: La mirada de Miren / Egilea: Amaia Arrazola Otaduy

Nor izan zen Miren Larrea? Miren Santurtzin jaio zen 1922ko abenduaren 11n. José Larrea del Hoyoren alaba da, Zierbenan jaioa, eta Josefa Aguirre Echevarriarena, Portu Zaharrean jaioa (Algorta). Ama Erandioko arrain-saltzaile ezaguna zen, eta urte askotan egin zuen lan plaza horretan. Mirenek Portu Zaharrean pasatu zuen haurtzaroa, non jende arruntak bere lanak egiten zituen eta komunitatearen ongizatea gailentzen zen interes indibidualaren gainetik. Portuko mojetan egin zituen oinarrizko ikasketak. Gerra piztu zenean, familiarekin joan zen Kantabriara, eta tropa frankistetatik ihes egin zuen. Handik, anaiekin batera, Donibane Garazi aldera abiatu zen, Eusko Jaurlaritzako arduradunek zuzendutako haur-kolonia batera. Hiru urte eman zituen han. Azkenean etxera itzuli ahal izan zenean, hamalau urte zituen. Laster hasi behar izan zuen lanean, eta Zugatzarten hasi zen zerbitzari lanetan, Bernando Aguiriano Gurruchagarekin (Portu Zaharrean jaioa) ezkondu arte. Seme-alabarik ez izan arren, haurtzarotik hurbil jarraitu zuen. Deigarria da drogak ingurua erraustu zuen urteetan egin zuen lana. Portuan ibiltzen ziren gazte ugariz arduratu zen, jarduerak proposatu zituen eta entretenitzeko leku bat eman zien, adibidez, tresnekin fanfarria txiki bat antolatzea. Laguntzeko espiritua zuen emakumea zen, eta bizilagunen bizitza hobetzeko lan egin zuen. Bi pasio: poesia eta argazkia.

Geltoki plazako horma-irudiaren diseinuari aurre egiteko orduan, lehenik eta behin, lehiaketaren izena daraman emakumea nor zen ikertu nuen. Jende guztiak hain ondo hitz egiten duen bizilagun liluragarri hori laster deskubritu eta udal-artxiboarekin harremanetan jarri nintzen. Hortik, San Nikolas Liburutegira bidali ninduten, eta hango argazki-ondare guztia ikusi ahal izan nuen. "Zerbait egin behar da honekin guztiarekin" esan nion neure buruari. Zorionez ikusten nituen argazki horiek guztiak, kontatzen baitigute Getxo zein herri mota izan zen. Behatxulo batetik begiratzea eta beste garai batera bidaiatu ahal izatea bezalakoa zen.

Ziur nengoen omenaldia egin nahi niola, berari, bere bizitzari eta bere oroitzapenei, bere ondare artistikoari balioa emateko. Iragana ezagutzea oraina baloratzeko eta etorkizuna eraikitzeko. Beti pentsatu izan dut nora goazen jakiteko nondik gatozen jakin behar dugula.

Nire proposamena diseinatzean, pentsatu nuen zeinen INTERESGARRIA litzatekeen bizilagunek Miren Larrea bere argazkien bidez "irakurtzea". Guztiek batera istorio bat baino gehiago kontatzen digute. Herri oso batenak. Beraz, DENA eramateko erabakia hartu nuen. (Edo, behintzat, espazio fisikoak uzten didan guztia) Komiki erraldoi moduko hau diseinatu nuen, 22 metroko garaierakoa, Mirenen argazkien bidez (San Nikolas plazako liburutegian aurkituak) protagonistaren egunerokotasuna kontatzeko. Bere argazkiak tradizioen, lekuen eta jakin gabe gure historiaren parte den jendearen aztarnak dira. Laburbilduz, atzoko materiala gaurko horma-irudia bihurtu nahi dut.